Bu çalışmada TÜİK tarafından yayınlanan Kümes Hayvancılığı Üretimi isimli bülten incelenecektir. Yumurta üretimi için kullanılan civcivler ile et üretimi için kullanılan civcivler (broiler civciv) olmak üzere 2 bölümde inceleme yapılacak. Aylık değerlerden oluşan verimiz 2017 Ocak’tan 2025 Mayıs’a kadar toplam 101 gözlemden ve 7 değişkenden oluşmaktadır. 

YUMURTACI TAVUK 

Bu bölümde yumurta üretimi amacıyla üretilen civcivlerden bahsedilecektir. 

 

Kuluçkaya basılan yumurta sayısı TÜİK tarafından açıklanan son veriye göre (Mayıs 2025) yaklaşık 25 milyondur. Üretilen civciv sayısı ise yaklaşık olarak 8 milyondur. Civcivlerin yaklaşık 3’te 2’i çeşitli sebeplerle, örneğin erkek olması gibi, ölmüştür. Kuluçka süresinin bir aydan kısa olması nedeniyle kuluçkaya basılan yumurta sayısı ile üretilen civciv sayısı arasında yüksek bir korelasyon vardır. (Aşağıdaki korelasyon tablosundan da görülebileceği gibi) 

 

	Tavuk yumurtası	Üretilen yumurtacı tavuk civcivi	Yumurtacı tavuk civcivi üretimi için kuluçkaya basılan yumurta
Tavuk yumurtası	1.00	-0.04	0.021
Üretilen yumurtacı tavuk civcivi	-0.046	1.00	0.95
Yumurtacı tavuk civcivi üretimi için kuluçkaya basılan yumurta	0.021	0.95	1.00

 

Ancak bu korelasyon tavuk yumurtası sayısında gözükmüyor. Bunun nedeni kuluçkadan çıkan civciv yumurta üretimine hemen başlayamıyor. Regresyon Analizi ile ne zaman yumurta üretimi başladığına ilişkin bir fikir sahibi olabiliriz. T anında kuluçkadan çıkan civciv sayısı ile T+1, T+2, ... , T+9'uncu aylardaki yumurta sayısını eşleştirerek regresyon yapabiliriz ve en yüksek korelasyon bize bir fikir verebilir. 

 

 

Görüleceği üzere üretilen civciv sayısı yaklaşık olarak 5-6'ncı aylarda yumurta vermeye başlıyor olabilir. T+5 için korelasyon tablosuna tekrar bakacak olursak yumurta sayısı ile korelasyonun yüksek olduğu görülebilir diğer değişkenlerle. 

 

	Tavuk yumurtası	Üretilen yumurtacı tavuk civcivi	Yumurtacı tavuk civcivi üretimi için kuluçkaya basılan yumurta
Tavuk yumurtası	1.00	0.37	0.47
Üretilen yumurtacı tavuk civcivi	0.37	1.00	0.94
Yumurtacı tavuk civcivi üretimi için kuluçkaya basılan yumurta	0.47	0.94	1.00

 

Görüleceği üzere korelasyon arttı. Mevcut rakamlarla önümüzdeki 8 ay için yumurta sayısını tahmin edelim.  

 

ÖNÜMÜZDEKİ 8 AYLIK YUMURTA ÜRETİMİNİ TAHMİN EDELİM 

 

Üretilen yumurtacı civciv sayısı ile tavuk yumurtası arasında bir regresyon ilişkisi kuralım.  Veri setinin eğitim ve test olarak ikiye ayırdık. Eğitim verisi ile modeli eğittik. 

 

	coef	std err	P>|t|	[0.025	0.975]
const	1.444e+09	6.38e+07	0.000	1.32e+09	1.57e+09
Üretilen yumurtacı tavuk civcivi	37.6165	10.620	0.001	16.436	58.797

 

Tabloya göre üretilen her bir civcivin aylık olarak 37 yumurta üretmesi beklenir. R2 (Belirtme Katsıyısı) 0.17 dir. Bu üretilen yumurta sayısının %17’sinin üretilen civciv sayısı ile açıklanabileceğini göstermektedir.  

Test verisi ile ortaya çıkan sonuca bakalım. Korelasyon 0.35 olarak ortaya çıkıyor. 

 

Elimizdeki modele göre Ekim 2025 için üretilmesi beklenen yumurta sayısı 1 milyar 760 milyon civarıdır. 

 

 

Yumurta üretiminin aylara göre dağılımına baktığımızda üretilen yumurta sayısının yılın ilk yarısına kadar azaldığı ve sonrasında artışa geçtiği görülüyor. Burada bir mevsimsellikten bahsedilebilir. Kuluçkaya basılan ve kuluçkadan çıkan civciv sayısı ise ters şekilde hareket ediyor. Yılın ortasına kadar bir artış sonrasında ise azalış görülmekte. 

 

Broiler Civciv Üretimi 

 

 

Burada kuluçka süresi ve kuluçka sonrası kesim süreleri bir aydan kısa olduğundan yüksek bir korelasyon görmekteyiz. 

 

	Tavuk eti	Kesilen tavuk	Üretilen broiler civcivi	Broiler civcivi üretimi için kuluçkaya basılan yumurta
Tavuk eti	1.00	0.97	0.68	0.76
Kesilen tavuk	0.97	1.00	0.66	0.72
Üretilen broiler civcivi	0.68	0.66	1.00	0.96
Broiler civcivi üretimi için kuluçkaya basılan yumurta	0.76	0.72	0.96	1.00

 

Aylara göre farklılık gösterir mi? 

 

Yumurta civcivinin aksine burada aylara göre bir değişiklik yok gibi gözüküyor.